📅 Yayınlanma: 24.11.2025 12:28
Cambridge Sözlüğü, 2025’in kelimesini açıkladı: “parasosyal”. Türkçede kabaca “Ben onu tanıyorum ama o beni tanımıyor” ilişkisi… Influencer’a her gün kalp atan, canlı yayında “ailem” hitabına duygulanan, yalnızca videolarından gördüğü insanlarla bağ kuran milyonlarca kişi bu tanımın içinde.
Ve uzmanlara göre Türkiye, bu eğilimin en hızlı yükseldiği ülkelerden biri.
Cambridge: “Parasosyal”, 2025’in Kelimesi
Cambridge Dictionary editörlerine göre dünya genelinde dijital yalnızlık artıyor:
-
Gençlerin önemli bir kısmı “en yakın arkadaşım” dediği kişiyi hiç yüz yüze görmediğini belirtiyor.
-
Bazı araştırmalarda katılımcıların %40’ından fazlası, parasosyal ilişkiler nedeniyle gerçek hayatta yeni arkadaş edinme isteğinin azaldığını ifade ediyor.
-
Boğaziçi Üniversitesi’nin 2025 tarihli “Dijital Yalnızlık Raporu”nda ise Türkiye’de bu oranın %50’nin üzerinde seyrettiği aktarılıyor.
Bu veriler kesin istatistik değil; ancak uzmanların dikkat çektiği tablo aynı: Dijital bağ artıyor, sosyal temas azalıyor.
Türk Usulü Parasosyal Örnekler (Sosyal medyada gündem olanlar)
Bu yıl sosyal medyada viral olan içeriklerin çoğu, izleyicilerin “tanımadıkları biriyle duygusal bağ kurması” üzerinden yayıldı:
-
İstanbul’da bir turistin “musluk suyu içiliyor diye kandırıldım” videosu milyonlarca izlenme ve yoğun empati yorumları.
-
Bir yayıncının kedisinin ölümü binlerce takipçi yardım gönderdi, “aile olduk” yorumları yapıldı.
-
Ünlü bir fenomenin paylaştığı basit bir story yüz binlerce “iyi ki varsın” mesajı…
Aynı kişiler kendi hayatlarında aynı ilgiyi görmediğini sık sık dile getiriyor.
Bu tablo, sosyal medyanın tek taraflı duygusal bağları nasıl büyüttüğünü gösteriyor.
En Büyük Risk: AI Slop ve “Duygusal İçerik” Fabrikaları
2025’in yükselen trendi: Tamamen yapay zekâ ile üretilmiş duygusal videolar.
-
Kısa süreli “ağlayan bebek – dramatik müzik – altyazı” videoları milyonlarca izleniyor.
-
Uzmanlara göre bu videoların önemli bir kısmı yapay görüntü, yapay ses ve yapay hikayeden oluşuyor.
-
Sosyal medyada en çok paylaşılan içeriklerin çoğunda bu tarz AI üretimi duygusal manipülasyonların yer aldığı ifade ediliyor.
Gerçek bir insan yok, gerçek hikaye yok…
Ama gerçek üzüntü, gerçek para desteği ve gerçek yalnızlık duygusu var.
Sonuç: Daha Fazla Beğeni, Daha Az Bağlantı
Psikologların görüşüne göre parasosyal ilişkiler kısa süreli mutluluk hissi verse de gerçek sosyal ihtiyaçları karşılamıyor.
“Uzman psikolog Dr. Beyhan Budak’ın daha önceki yayınlarında da sıkça vurguladığı gibi, parasosyal ilişkilerin dopamin üzerinden kısa süreli bir haz sağladığı, ancak gerçek sosyal temasın verdiği oksitosin etkisini yaratmadığı ifade ediliyor.”
Türkiye’de yalnızlık hissinin son yıllarda ciddi oranda arttığı belirtilirken, en kırılgan grubun 18–29 yaş arası gençler olduğu vurgulanıyor.
Peki Çözüm Ne?
Cambridge editörleri ve psikologlar aynı noktada birleşiyor:
-
Telefonu ara sıra kapat
-
Bir arkadaşına mesaj at
-
Birini kahveye çağır
-
Gerçek hayatta bağ kurmak için küçük adımlar at
