📅 Yayınlanma: 13.10.2025 12:13
Trump’ın Çin’e yönelik vergi açıklaması, dijital varlık piyasasında tarihin en sert sarsıntısını tetikledi! Yalnızca bir gecede kripto piyasasının toplam değeri yaklaşık 670 milyar dolar azaldı
Jeopolitik Tetikleyici: Beyaz Saray’dan Gelen Tsunami
Her şey 10 Ekim gecesi ABD Başkanı Donald Trump’ın Truth Social üzerinden yaptığı açıklamayla başladı. Trump, Çin’den ithal edilen mallara yüzde 100 ek vergi uygulanacağını ve stratejik yazılımlara ihracat kısıtlaması getirileceğini duyurdu. Gerekçe olarak ise Çin’in nadir toprak elementlerine yönelik ihracat sınırlamaları gösterildi.
Bu mesaj, zaten gergin olan küresel piyasalar için adeta bir “jeopolitik şok dalgası” oldu. S&P 500 endeksi yüzde 2,7 gerilerken, teknoloji hisselerinde 1,5 trilyon dolarlık değer kaybı yaşandı.
Ancak en büyük darbe kripto para piyasasına geldi.
Kriptoda Tarihî Çöküş
Bitcoin, 125 bin dolarlık zirvesinden 12 bin dolar kaybederek 113 bin doların altına indi. Ethereum yüzde 12, Solana ve XRP gibi altcoin’ler yüzde 20–30 arasında değer yitirdi.
Toplam piyasa değeri 4,3 trilyon dolardan 3,74 trilyon dolara düştü.
Yani yalnızca birkaç gün içinde dijital varlıkların toplam piyasa değeri yaklaşık 670 milyar dolar eridi ancak bunun büyük kısmı fiyat düşüşünden kaynaklı piyasa değer kaybı,
yaklaşık 19 milyar dolarlık kısmı ise kaldıraçlı işlemlerde gerçekleşen zorunlu likidasyonlardan oluştu.
Tread.fi CEO’su David Jeong, çöküşü bir “kara kuğu olayı” olarak nitelendirdi. Jeong’un 11 Ekim tarihli açıklamalarına göre, birçok kurum bu düzeydeki volatiliteyi öngöremedi ve kaldıraçlı perpetual işlemler, günün her saati açık olmaları nedeniyle kayıpları büyüttü.
“Birçok kurum bu seviyede volatiliteyi beklemiyordu. Kaldıraçlı perpetual işlemler, tasarımları gereği büyük yatırımcılar dahil birçok tarafın likide olmasına yol açtı,”
Jeong, piyasanın yapısal hızına dikkat çekerek. Jeong’un bu değerlendirmesi, piyasalarda sıkça dile getirilen “likidasyon zinciri” ve “domino etkisi” kavramlarını destekliyor.
Bazı medya organları bu ifadeyi “Kripto piyasası 7/24 açık, kayıplar zincirleme etkiyle katlanıyor” şeklinde özetledi.
Rakamlarla “Siyah Ekim”
Veri platformu Coinglass, 24 saat içinde 1,6 milyondan fazla yatırımcının kaldıraçlı pozisyonlarının likide olduğunu ve toplam 19,1 milyar dolarlık zararın kayda geçtiğini açıkladı.
Bu, kripto tarihinde tek günde yaşanan en büyük likidasyon dalgası olarak değerlendiriliyor.
| Varlık | Zirve (10 Ekim) | Çöküş Sonrası (12 Ekim) | Kayıp Yüzdesi | Likidasyon Miktarı |
|---|---|---|---|---|
| Bitcoin (BTC) | 125.000 USD | 104.782 USD | %16,2 | 5,38 milyar USD |
| Ethereum (ETH) | 4.300 USD | 3.778 USD | %12,1 | 4,43 milyar USD |
| Solana (SOL) | 250 USD | 195 USD | %22 | 2,01 milyar USD |
| XRP | 2,83 USD | 1,89 USD | %33,2 | 708 milyon USD |
| Toplam | — | — | — | 19,1 milyar USD |
Bu tablo, özellikle yüksek kaldıraç kullanan yatırımcıların ne kadar büyük risk altında olduğunu gözler önüne seriyor.
Stop-Loss Gecikmeleri ve Manipülasyon İddiaları
Çöküşün ardından sosyal medyada binlerce kullanıcı, büyük kripto borsalarında bazı stop-loss (zarar kes) emirlerinin çalışmadığını veya geç tepki verdiğini öne sürdü.
Bazı kullanıcılar, kritik anlarda uygulamalara erişim sağlanamadığını, emir defterlerinin donduğunu ve fiyatların birkaç saniye içinde dibe vurduğunu iddia etti.
Bu durum, piyasa manipülasyonu olasılığını gündeme getirdi. Bazı analistler, “balina” olarak tanımlanan büyük yatırımcıların önceden bilgi sahibi olduğu iddiasını dile getirdi.
Lookonchain verilerine göre, Trump’ın açıklamasından yarım saat önce büyük miktarda kısa (short) pozisyon açan adresler 100 milyon doların üzerinde kâr elde etti.
Ancak bu iddialar henüz resmî kurumlarca doğrulanmadı.
Finans analisti Brian Strugats, teknik açıdan tabloyu şöyle yorumladı:
“Likidasyon zinciri tetiklendiğinde, saniyeler içinde milyarlarca dolarlık pozisyon kapanabilir. Sistemsel gecikmeler bu yüzden kaçınılmaz hale gelir.”
Bazı borsa temsilcileri ise yaşanan yoğunluğu doğruladı; “işlem trafiğinin olağanüstü seviyelere ulaştığını” ve sistemlerin kısa sürede dengeye getirildiğini belirtti.
Küresel Etki: Dijital Ekonominin Kırılganlığı
Bu çöküş, yalnızca kripto varlıklarla sınırlı kalmadı.
Altın fiyatları ons başına 4.000 dolardan 3.820 dolara geriledi, petrol varil başına 59 doların altına indi. ABD Hazine Bakanlığı, vergi kararının ardından piyasa istikrarını korumak için likidite önlemlerini devreye alacağını açıkladı. Öte yandan Çin’in misilleme yapabileceği ve nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlayabileceği yönündeki beklentiler, teknoloji üretimini tehdit ediyor.
Kripto piyasasında duygu göstergeleri hızla “açgözlülükten korkuya” döndü. CoinMarketCap Korku ve Açgözlülük Endeksi 35 seviyesine indi.
X’te (eski Twitter) “engineered crash” etiketiyle yapılan paylaşımlar, yatırımcıların önemli bir kısmının bu olayı “planlı bir çöküş” olarak gördüğünü ortaya koydu.
Yine de iyimser sesler de vardı;
Mudrex CEO’su Edul Patel, “Bu tür sert düşüşler, genellikle sağlıksız kaldıraç pozisyonlarının temizlendiği dönemlerdir,” diyerek piyasada uzun vadeli iyileşme olasılığını vurguladı.
Siyah Ekim: Bir Uyarı Hikayesi
Bitcoin hafta sonunda 111 bin dolar civarında dengelenmeye çalıştı. Ancak 1 Kasım’da yürürlüğe girecek yeni ticaret tarifeleri, volatilitenin devam edeceğine işaret ediyor.
SEC’in piyasa manipülasyonu iddialarına yönelik incelemeleri artırabileceği konuşuluyor.
Uzmanlara göre bu “Siyah Ekim”, kriptonun olgunlaşma dönemine geçtiğini gösteriyor. Kaldıraç tuzağı, sistem yükü ve jeopolitik dalgalar; dijital ekonominin kırılganlığını yeniden hatırlattı.
Bu haber, Bloomberg, CoinDesk, Economic Times ve Sosyal Medya platformları verilerine dayanarak hazırlanmıştır. Yatırım tavsiyesi değildir; piyasa riskleri yüksektir.
