📅 Yayınlanma: 01.01.2026 18:51
Son 10 günde, İran’da ekonomik zorluklar nedeniyle ülke çapında protestolar patlak verdi. Bu olaylar, rialin değer kaybı, yüksek enflasyon ve yaşam maliyetindeki artış gibi nedenlerle tetiklendi.
Son 10 Günün Özeti;
22 Aralık 2025: Ekonomik Gerilimlerin İşaretleri
İran’da ekonomik baskılar, Tahran’da elma fiyatları üzerine çıkan bir tartışmada bir kişinin ölümüyle kendini gösterdi. Ayrıca, Haziran 2025’te yaşanan İran-İsrail Savaşı’nın ardından balistik füzelere öncelik verilmesi gibi askeri kararlar, ekonomik kaynakların dağılımını etkiledi.
24 Aralık 2025: Tesettür Uygulaması ve Geniş Sorunlar
Kadınlar, zorunlu tesettür yasalarına karşı direnişlerini artırdı. Yeni yasa, tekrarlanan ihlallerde 5-15 yıl hapis cezası öngörüyor. Kadınlar, bu uygulamanın su kıtlığı, artan işçi protestoları ve İsrail savaşı nedeniyle zayıflayan rejim için bir dikkat dağıtma aracı olduğunu belirtti. Bir Tahranlı gazeteci, “Su kaynaklarımız tükeniyor, işçi protestoları büyüyor ve İsrail savaşı yönetimi zayıflattı. Tesettür, tüm bu ciddi sorunlarla uğraşırken kolay bir dikkat dağıtıcı” dedi.
28 Aralık 2025: İlk Gösteriler
Tahran’da iki büyük cep telefonu pazarında sınırlı protestolar başladı. Bu, rialin ABD doları karşısında rekor düşük seviyeye (1,42 milyon rial) düşmesiyle tetiklendi.
29 Aralık 2025: Protestoların Yayılması
Ülke çapında en büyük protestolar patlak verdi; Tahran, İsfahan, Şiraz ve Meşhed gibi şehirlerde tüccarlar, dükkan sahipleri ve öğrenciler sokaklara çıktı. Nedenler arasında %42,2 enflasyon oranı, gıda fiyatlarında %72 ve sağlık ürünlerinde %50 artış yer aldı. Merkez Bankası Başkanı Mohammad Reza Farzin istifa etti. Polis, Tahran’da gözyaşartıcı gaz kullandı ancak can kaybı rapor edilmedi.
30 Aralık 2025: Protestoların Üçüncü Günü
Gösteriler Hamadan ve Keşm gibi şehirlere yayıldı. Kürt nüfuslu bölgelerde güvenlik güçleri müdahale etti. Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, protestoları tanıdığını belirterek, “Protestoları resmen tanıyoruz… Halkın geçim baskısından kaynaklanan seslerini duyuyoruz” dedi ve içişleri bakanına göstericilerle diyalog talimatı verdi. Bazı tutuklamalar oldu ancak gözaltındaki öğrenciler serbest bırakıldı.
31 Aralık 2025: Şiddet Artışı ve Hükümet Müdahaleleri
Protestolar dördüncü güne girdi. Fasa şehrinde valilik ofisine saldırı düzenlendi; protestocular taş attı, polis gözyaşartıcı gaz kullandı ve üç polis yaralandı. Yargı yetkilisi Hamed Ostovar, bir protestocunun öldüğü iddialarını “söylenti” olarak reddetti. Kuhdaşht’ta bir Basij milisi üyesi (21 yaşındaki Amirhossam Khodayari Fard) öldü, 13 milis yaralandı. Hükümet, “soğuk hava ve enerji tasarrufu” gerekçesiyle dört günlük resmi tatil ilan etti; üniversite dersleri çevrimiçi yapıldı. Yeni Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati atandı. Pezeshkian, esnaf temsilcileriyle görüşerek endişeleri ele alacağını vaat etti. Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, “Yetkililer protesto seslerini sabırla dinleyecek” dedi.
1 Ocak 2026: Devam Eden Çatışmalar
Lordegan şehrinde protestocular ve güvenlik güçleri arasında çatışmalar yaşandı; idari binalara, valilik ofisine, camiye ve bankalara taş atıldı, polis gözyaşartıcı gaz kullandı. Güneybatı İran’da iki kişi öldü. Genel olarak, gece boyunca birkaç kişi hayatını kaybetti. Devam eden protestolarda ağır güvenlik önlemleri alındı.
Sorun Gerçekten Ekonomi mi?
Protestoların ana nedeni ekonomik kriz olsa da, su kıtlığı ve işçi eylemleri gibi yapısal sorunlar da vurgulandı. Hükümet, diyalog ve idari değişikliklerle yanıt verdi ancak güvenlik güçleri yer yer müdahale etti. Toplam can kaybı raporları kaynaklara göre değişmekle birlikte, doğrulanmış ölümler sınırlı kaldı. Bu olaylar, 2022’den beri en büyük huzursuzluk olarak nitelendiriliyor.
